به گزارش کردپرس، در کمتر از یک ماه، مظلوم عبدی (کوبانی)، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، شاهد فروپاشی قلمرویی بود که زمانی نزدیک به یکسوم خاک سوریه را در بر میگرفت. بر اساس توافقی با میانجیگری ایالات متحده، این مناطق بهتدریج به کنترل دولت مرکزی دمشق واگذار شده و قلمرو قسد به گوشهای از شمالشرق سوریه محدود شده است.
در صورت اجرای کامل این توافق، نیروهای دموکراتیک سوریه در ساختار دولت ادغام خواهند شد؛ دولتی که از نظر ایدئولوژیک تفاوتی بنیادین با پروژه سیاسی قسد دارد. مظلوم عبدی و بسیاری از فرماندهان ارشد این نیروها در دهههای گذشته در شمال عراق و در چارچوب حزب کارگران کردستان (پکک) آموزش دیدهاند؛ حزبی که از سوی ترکیه، ایالات متحده و اتحادیه اروپا در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دارد.
یکی از بستگان نزدیک عبدی که همراه او در شهر کوبانی بزرگ شده، به روزنامه نشنال میگوید: «رویاهای عبدی از بین رفته است. دیگر هیچ گزینهای برایش باقی نمانده و بهشدت ضربه خورده است.»
قسد در سال ۲۰۱۵ به ابتکار آمریکا و بهعنوان نیروی زمینی ائتلاف بینالمللی در جنگ با داعش شکل گرفت. اما اکنون جایگاه آن تحتالشعاع دولت جدید سوریه به ریاست احمد الشرع قرار گرفته است؛ چهرهای که پیشتر سابقه حضور در القاعده داشت و پس از سرنگونی حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، روابط نزدیکی با واشنگتن برقرار کرد.
به گفته نزدیکان عبدی، او بهخوبی آگاه است که قسد قربانی «پروژهای بزرگتر» شده است؛ پروژهای که شامل تلاش آمریکا برای بهبود روابط با ترکیه، پیشبرد توافق صلح میان سوریه و اسرائیل، و تقویت دمشق بهعنوان سدی در برابر نفوذ میشود.
در سه هفته گذشته، نیروهای دموکراتیک سوریه بدون درگیری گسترده، از مناطق وسیع عربنشین که در جریان جنگ داخلی به تصرف خود درآورده بودند عقبنشینی کردند. این عقبنشینی همزمان با پیشروی نیروهای دولتی از حلب به سمت شرق صورت گرفت و در نهایت، قسد به منطقهای عمدتاً کردنشین در مرزهای ترکیه و عراق محدود شد. آنکارا، که از حامیان اصلی دولت جدید دمشق به شمار میرود، خواستار انحلال کامل قسد است.
برخی کردها امیدوارند توافق ۳۰ ژانویه در نهایت به نوعی تمرکززدایی عملی منجر شود، اما این توافق پس از آن حاصل شد که نیروهای دولتی، شهرهای کردنشین را در محاصره قرار داده و ساختار خودگردانی قسد را عملاً از هم پاشیدند؛ مدلی که بهدلیل مشارکت دادن مناطق عربنشین، در سوریه بیسابقه بود. همچنین بخش عمده منابع کشاورزی، برق و انرژی کشور—از جمله تولید روزانه حدود ۱۰۰ هزار بشکه نفت—به کنترل دولت مرکزی بازگشته است.
«قرارداد اجتماعی» قسد که مبنای حکمرانی این نیروها محسوب میشد نیز عملاً بیاثر شده است. این سند بر نوعی دموکراسی محلی با تأکید بر حقوق زنان و اقلیتها تأکید داشت و زبان سریانی را در کنار کردی و عربی به رسمیت میشناخت.
مظلوم عبدی از جمله اعضای پکک بود که با آغاز اعتراضات علیه حکومت اسد در سال ۲۰۱۱ از شمال عراق به سوریه بازگشت. در آن مقطع، نیروهای کردی عمدتاً از درگیری مستقیم با حکومت پرهیز کردند، اما منتقدان میگویند گروههای وابسته به پکک همزمان با سرکوب مخالفان، با حکومت همکاری نیز داشتند.
به گفته منابع کردی، عبدی با وجود کنار گذاشتن خصومتهای پیشین خود با دولت کنونی، قصد ندارد نقشی در ساختار قدرت دمشق ایفا کند. انتظار میرود سمت معاونت وزارت دفاع که در توافق اخیر به کردها پیشنهاد شده، به فرد دیگری واگذار شود.
عبدی در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ در کوبانی—شهری فقیر و بهشدت امنیتی—بزرگ شد؛ شهری که با برجهای مراقبتی دستگاههای اطلاعاتی احاطه شده بود. خانواده او نسبتاً مرفه بود و پدرش پزشک بود. عبدی از جوانی تحت تأثیر اندیشههای عبدالله اوجالان قرار گرفت و بهگفته نزدیکانش، برخلاف بسیاری از کردهای محروم، از سر باور ایدئولوژیک به پکک پیوست.
او پس از قبولی در دانشگاه حلب، سوریه را ترک کرد و در اوایل دهه ۱۹۹۰ به اردوگاههای آموزشی پکک در عراق رفت. یکی از نزدیکانش میگوید: «او بعدها دچار تردید شد، اما در ساختاری شبیه یک سازمان چپ، ترک کردن تقریباً ناممکن است.»
به گفته منابع کردی، ارتش آمریکا در سال ۲۰۱۵ عبدی را به دلیل تمرکز بالا و نگاه واقعگرایانهاش برای رهبری قسد برگزید. او پیش از پذیرش عقبنشینی اخیر، با مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات کردستان عراق، مشورت کرده بود؛ اقدامی که با وجود رقابت تاریخی میان پ. ک. ک و جریان بارزانی، نشاندهنده رویکرد عملگرایانه اوست.
یکی از منابع نزدیک به عبدی میگوید: «او تصمیمهایش را نه بر اساس ایدئولوژی، بلکه بر مبنای توازن قوای نظامی میگیرد. مشکل اصلی این بود که حمایت نظامی آمریکا هیچگاه با حمایت سیاسی پایدار همراه نشد.»
سرویس جهان- توافق اخیر قسد و دمشق نشان میدهد که حمایت نظامی آمریکا از کردهای سوریه و مظلوم کوبانی، هرگز به پشتوانه سیاسی پایدار تبدیل نشد و مظلوم عبدی در بزنگاه تصمیمگیری، بهسادگی کنار گذاشته شد.
کد مطلب 2793146

نظر شما